Wcześniejsza emerytura a zaniżone świadczenie powszechne. Czy ZUS niesłusznie potrącił Twoje pieniądze?

Wielu emerytów, którzy przed laty zdecydowali się na wcześniejsze przejście na emeryturę, po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego przeżyło spore rozczarowanie. Okazało się, że nowo naliczone świadczenie jest znacznie niższe, niż wskazywałyby na to zgromadzone składki i staż pracy.

 

Winowajcą okazał się mechanizm potrąceń wprowadzony do ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Mimo że Trybunał Konstytucyjny uznał ten przepis za niezgodny z ustawą zasadniczą, Zakład Ubezpieczeń Społecznych wciąż masowo odmawia wypłaty wyrównań. Jak wygląda Twoja sytuacja prawna i jak możesz walczyć o sprawiedliwość przed sądem?

 

 

Kogo dotyczy problem? Mechanizm podwójnego potrącenia

Problem dotyczy w szczególności osób, które:

• Złożyły wniosek o wcześniejszą emeryturę przed 6 czerwca 2012 roku,
• a następnie – po osiągnięciu ustawowego wieku emerytalnego (60 lat dla kobiet, 65 lat dla mężczyzn) – przeszły na emeryturę w wieku powszechnym.

 

Na czym polegał błąd ZUS?

Przy wyliczaniu emerytury powszechnej urzędnicy zastosowali art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej. Przepis ten nakazuje pomniejszenie podstawy obliczenia nowej emerytury o sumę kwot pobranych wcześniej wcześniejszych świadczeń. Kredytobiorcy społeczni zostali zaskoczeni zmianą reguł gry w trakcie trwania ich uprawnień – gdy decydowali się na wcześniejszą emeryturę, nikt nie uprzedzał ich, że w przyszłości „skonsumują” w ten sposób swój kapitał emerytalny.

 

 

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 4 czerwca 2024 r. (SK 140/20)

W wyroku z 4 czerwca 2024 roku (sygn. akt SK 140/20) Trybunał Konstytucyjny orzekł jednoznacznie: stosowanie mechanizmu pomniejszania podstawy emerytury powszechnej wobec osób, które wniosek o wcześniejszą emeryturę złożyły przed 6 czerwca 2012 roku, jest niezgodne z art. 67 ust. 1 w zw. z art. 2 Konstytucji RP.

 

TK podkreślił zasadę zaufania obywatela do państwa i stanowionego przezeń prawa. Emeryci nie mogą ponosić negatywnych konsekwencji finansowych z powodu retroaktywnego wprowadzania niekorzystnych regulacji.

 

 

Dlaczego ZUS odmawia ponownego przeliczenia?

Skoro zapadł wyrok TK, dlaczego ZUS nadal wydaje decyzje odmowne?

• Brak publikacji w Dzienniku Ustaw: Rząd wstrzymał urzędową publikację części orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego.
• Stanowisko ZUS: Organ rentowy stoi na formalnym stanowisku, że dopóki wyrok nie ukaże się w Dzienniku Ustaw, przepis art. 25 ust. 1b nadal obowiązuje i musi być stosowany przy wydawaniu decyzji administracyjnych.

 

W rezultacie każdy wniosek o ponowne ustalenie wysokości emerytury (np. w trybie art. 114 ustawy emerytalnej) spotyka się obecnie z decyzją odmowną z ZUS.

 

 

Odwołanie do sądu: jedyna droga do wyższej emerytury

Odmowna decyzja ZUS nie zamyka drogi do sprawiedliwości. Wprost przeciwnie – otwiera drogę do niezawisłego sądu pracy i ubezpieczeń społecznych.

 

Sądy powszechne w całej Polsce coraz częściej stają po stronie ubezpieczonych:

• Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądy mają prawo do rozproszonej kontroli konstytucyjności i bezpośredniego stosowania Konstytucji RP (art. 8 ust. 2 Konstytucji).
• Sędziowie orzekają na korzyść emerytów, nakazując ZUS ponowne przeliczenie emerytury z pominięciem niekonstytucyjnego pomniejszania podstawy o pobrane wcześniej świadczenia.
• Korzystny wyrok oznacza nie tylko wyższą comiesięczną emeryturę, ale również wyrównanie za przeszłe miesiące.

 

Pamiętaj: na złożenie odwołania do sądu (za pośrednictwem oddziału ZUS, który wydał decyzję) masz dokładnie 30 dni od dnia doręczenia odmowy.

 

 

Podsumowanie

Jeśli byłeś na wcześniejszej emeryturze na starych zasadach, a Twoja emerytura powszechna została drastycznie obniżona, nie rezygnuj po pierwszej odmowie z ZUS. Ścieżka sądowa jest obecnie jedynym, ale wysoce skutecznym sposobem na odzyskanie należnych Ci pieniędzy. Warto skonsultować swoją decyzję z adwokatem, który przygotuje profesjonalne odwołanie do sądu.

 

 

 

 

1. Kogo dokładnie dotyczy wyrok TK w sprawie SK 140/20?

Dotyczy osób, które złożyły wniosek o wcześniejszą emeryturę przed 6 czerwca 2012 r., a po osiągnięciu wieku powszechnego przeszły na nową emeryturę, której podstawę ZUS pomniejszył o wcześniej wypłacone świadczenia.

 

2. Dlaczego ZUS odmawia przeliczenia emerytury po wyroku TK?

ZUS zasłania się brakiem publikacji wyroku TK z dnia 4 czerwca 2024 r. w Dzienniku Ustaw, twierdząc, że do czasu publikacji związany jest literalnym brzmieniem ustawy.

 

3. Czy warto odwołać się od odmownej decyzji ZUS do sądu?

Tak. Sądy powszechne nie są związane brakiem publikacji wyroku w Dzienniku Ustaw, stosują bezpośrednio Konstytucję RP i w wielu sprawach nakazują ZUS przeliczenie emerytur bez potrąceń.

 

4. Ile czasu mam na złożenie odwołania od decyzji ZUS?

Odwołanie wnosi się w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji odmownej, za pośrednictwem oddziału ZUS, do właściwego sądu okręgowego – sądu pracy i ubezpieczeń społecznych.

 

5. Czy odwołanie od decyzji ZUS podlega opłacie sądowej?

Co do zasady sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych wszczęte z odwołania ubezpieczonego od decyzji ZUS są zwolnione z opłat sądowych (art. 36 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych).