Tło

Odszedłeś z zarządu, a spółka pozywa Cię o zwrot pół miliona złotych? Sprawdź swoje prawa

Zmiana właściciela spółki lub powołanie nowego zarządu nierzadko wiąże się z próbą podważenia decyzji podejmowanych przez poprzedników. Zdarza się, że nowe władze kierują wobec byłych członków zarządu pozwy o zapłatę lub zwrot wypłaconych wcześniej premii i nagród rocznych, zarzucając im rzekome zawyżanie wyników finansowych czy działanie na szkodę spółki.

 

Tego typu spory bywają niezwykle dotkliwe wizerunkowo i finansowo, ponieważ w grę wchodzą kwoty liczone w setkach tysięcy złotych. Jak pokazuje jednak praktyka sądowa, skuteczna obrona przed bezpodstawnymi roszczeniami jest w pełni możliwa, gdy decyzje finansowe były podejmowane w ramach procedur korporacyjnych i pod nadzorem właściwych organów.

 

 

Kiedy spółka może żądać od byłego członka zarządu naprawienia szkody?

Podstawą roszczeń odszkodowawczych spółki kapitałowej wobec byłego prezesa lub członka zarządu jest najczęściej art. 293 § 1 Kodeksu spółek handlowych (w spółce z o.o.) lub art. 483 § 1 KSH (w spółce akcyjnej):

 

  • Konieczność wykazania trzech przesłanek: Aby powództwo spółki mogło zostać uwzględnione, strona powodowa musi udowodnić łącznie działanie lub zaniechanie członka zarządu sprzeczne z prawem lub postanowieniami umowy bądź statutu spółki, powstanie realnej szkody w majątku spółki oraz normalny związek przyczynowy między tym działaniem a szkodą.
  • Ciężar dowodu spoczywa na spółce: Samo subiektywne przekonanie nowego zarządu, że określone wydatki, rezerwy lub korekty księgowe można było ująć inaczej, nie wystarcza do zasądzenia zwrotu premii. Spółka musi precyzyjnie wykazać, na czym polegała bezprawność oraz wyliczyć konkretną szkodę majątkową.
  • Zasada biznesowej oceny sytuacji (Business Judgment Rule): Zgodnie z art. 293 § 3 KSH (oraz art. 483 § 3 KSH) członek zarządu nie narusza obowiązku dołożenia staranności wynikającej z zawodowego charakteru swojej działalności, jeżeli postępując w sposób lojalny wobec spółki, działa w granicach uzasadnionego ryzyka gospodarczego.

 

 

Rola biegłego rewidenta i Rady Nadzorczej w zatwierdzaniu wyników

W sporach dotyczących wypłaty premii uzależnionych od wyniku finansowego kluczowe znaczenie ma to, kto weryfikował i zatwierdzał sprawozdanie finansowe będące podstawą naliczenia wynagrodzenia.

 

Badanie sprawozdania przez biegłego rewidenta: Niezależny audytor weryfikuje rzetelność ksiąg rachunkowych, prawidłowość zastosowanych zasad rachunkowości oraz zgodność sprawozdania z przepisami prawa. Pozytywna opinia biegłego rewidenta stanowi silny dowód na to, że wynik finansowy nie był zmanipulowany.

Nadzór i akceptacja Rady Nadzorczej: Wypłata premii członkom zarządu wymaga co do zasady decyzji właściwego organu, najczęściej Rady Nadzorczej lub zgromadzenia wspólników (walnego zgromadzenia). Jeżeli Rada Nadzorcza przeanalizowała dokumenty finansowe, przyznała premię oraz zatwierdziła jej wypłatę, późniejsze kwestionowanie tych rozliczeń przez nowy zarząd jest znacznie utrudnione.

Uchwała o udzieleniu absolutorium: Choć samo udzielenie absolutorium nie wyłącza bezwzględnie odpowiedzialności odszkodowawczej, stanowi istotne potwierdzenie, że właściciele spółki zaakceptowali sposób wykonywania obowiązków przez zarząd w danym roku obrotowym.

 

 

Przykład z praktyki sądowej: oddalenie powództwa o 500 306,20 zł

Doskonałym przykładem skutecznej obrony byłych członków zarządu przed nieuzasadnionymi roszczeniami nowych władz spółki jest sprawa rozpoznana przed Sądem Okręgowym w Łodzi, w której nasza kancelaria reprezentowała pozwanych byłych członków zarządu. Spółka akcyjna wystąpiła z pozwem o zapłatę kwoty 500 306,20 zł, domagając się zwrotu wypłaconych wcześniej premii. W toku procesu wykazaliśmy, że strona powodowa nie udowodniła żadnej realnej szkody w swoim majątku, a wszystkie kwestionowane decyzje oraz rozliczenia finansowe były uprzednio pozytywnie zweryfikowane przez biegłego rewidenta i zatwierdzone przez Radę Nadzorczą. Wyrokiem z dnia 30 grudnia 2025 r. sąd w całości oddalił powództwo spółki oraz zasądził od niej na rzecz każdego z trojga pozwanych byłych członków zarządu po 43 217 zł tytułem zwrotu kosztów procesu.

 

Jak skutecznie zabezpieczyć swoje decyzje podczas pełnienia funkcji w zarządzie?

Doświadczenia z sal sądowych pokazują, że najlepszą ochroną przed pozwami po odejściu ze spółki jest dbałość o formalną przejrzystość jeszcze w trakcie trwania kadencji:

  1. Dokumentowanie uzasadnienia biznesowego (uchwały i notatki): Przy podejmowaniu istotnych decyzji finansowych lub inwestycyjnych warto gromadzić analizy ekonomiczne, opinie prawne i podatkowe oraz sporządzać szczegółowe protokoły z posiedzeń zarządu.
  2. Ścisłe przestrzeganie procedur zatwierdzania premii: Każda wypłata zmiennych składników wynagrodzenia powinna znajdować oparcie w ważnej uchwale Rady Nadzorczej, zgromadzenia wspólników (walnego zgromadzenia) lub regulaminie wynagradzania.
  3. Zabezpieczenie kopii kluczowej dokumentacji po zakończeniu kadencji: Odchodząc z zarządu, warto zadbać o rzetelny protokół zdawczo-odbiorczy dokumentacji spółki oraz zachować w bezpieczny sposób (z poszanowaniem tajemnicy przedsiębiorstwa) dokumenty potwierdzające własne uprawnienia, w tym kontrakty menedżerskie, uchwały o przyznaniu premii i udzielonym absolutorium.

 

 

Podsumowanie

Odejście z zarządu spółki nie powinno oznaczać wieloletniej niepewności co do legalnie wypracowanego wynagrodzenia. Jeżeli decyzje finansowe były podejmowane rzetelnie, zatwierdzone przez biegłego rewidenta i organy nadzoru, a spółka nie poniosła żadnej realnej szkody, roszczenia nowych władz o zwrot premii nie znajdują oparcia w przepisach prawa.

 

Odszedłeś z zarządu i otrzymałeś wezwanie do zapłaty lub pozew od nowych władz spółki, albo planujesz bezpieczne zakończenie swojej kadencji w zarządzie?

 

Skonsultuj sprawę z Kancelarią Adwokacką Reck i Partnerzy, przeanalizujemy dokumentację korporacyjną i finansową spółki, ocenimy zasadność wysuwanych roszczeń oraz zapewnimy kompleksową reprezentację przed sądem.

 

 

 

1. Czy nowy zarząd może żądać zwrotu premii wypłaconej byłemu prezesowi na podstawie uchwały Rady Nadzorczej?

Co do zasady nie, jeżeli premia została przyznana przez właściwy organ (Radę Nadzorczą lub zgromadzenie wspólników) w oparciu o rzetelne dane finansowe. Aby skutecznie domagać się zwrotu środków, spółka musiałaby wykazać bezprawność działania byłego zarządu (np. fałszowanie dokumentacji księgowej) oraz powstanie realnej szkody majątkowej.

 

2. Jakie znaczenie ma opinia biegłego rewidenta w sporze z byłym zarządem?

Opinia biegłego rewidenta badającego sprawozdanie finansowe jest jednym z kluczowych dowodów w procesie. Potwierdza, że wynik finansowy spółki, od którego zależała wysokość premii, został ustalony zgodnie z ustawą o rachunkowości i rzetelnie odzwierciedlał sytuację majątkową przedsiębiorstwa.

 

3. Co oznacza zasada Business Judgment Rule dla członka zarządu?

Zasada biznesowej oceny sytuacji (art. 293 § 3 KSH oraz art. 483 § 3 KSH) chroni członków zarządu przed odpowiedzialnością odszkodowawczą za nietrafione decyzje biznesowe, pod warunkiem że działały one lojalnie wobec spółki, w granicach uzasadnionego ryzyka gospodarczego i w oparciu o informacje, które w danych okolicznościach powinny być uwzględnione.

 

4. Czy udzielenie absolutorium chroni byłego członka zarządu przed pozwem spółki?

Udzielenie absolutorium nie pozbawia spółki prawa do wytoczenia powództwa (np. gdy po czasie wyjdą na jaw nieznane wcześniej nieprawidłowości), ale stanowi bardzo silny argument obrony, ponieważ potwierdza, że wspólnicy lub akcjonariusze zaakceptowali działania zarządu i nie zgłaszali zastrzeżeń do przedstawionych wyników.

 

5. Jak szybko przedawniają się roszczenia spółki wobec byłego członka zarządu?

Zgodnie z art. 297 KSH (oraz art. 488 KSH w spółce akcyjnej) roszczenie spółki o naprawienie szkody wyrządzonej przez członka zarządu przedawnia się z upływem 3 lat od dnia, w którym spółka dowiedziała się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia, jednak nie później niż z upływem 10 lat od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wyrządzające szkodę.