Czy jako świadek możesz kłamać na policji, żeby chronić bliską osobę?

Wyobraź sobie sytuację: dostajesz wezwanie na policję w charakterze świadka. Sprawa dotyczy kogoś z Twojej najbliższej rodziny (np. męża, żony, partnera, dziecka lub rodzica). Chcesz ich chronić za wszelką cenę. Pierwsza myśl, jaka przychodzi Ci do głowy, to: „Skłamię, powiem, że nic nie wiem albo przedstawię inną wersję wydarzeń”.

Czy to dobry pomysł? Zdecydowanie NIE. Kłamstwo w trakcie przesłuchania to najgorszy możliwy ruch, który zamiast pomóc bliskiemu, może sprowadzić ogromne kłopoty bezpośrednio na Ciebie. Prawo daje Ci jednak legalne i bezpieczne narzędzia, aby nie zaszkodzić ani sobie, ani rodzinie. 

 

Kłamstwo ma krótkie nogi i... poważne konsekwencje (Art. 233 k.k.)

Polskie prawo bardzo surowo traktuje składanie fałszywych zeznań. Zgodnie z art. 233 Kodeksu karnego, za mówienie nieprawdy lub zatajanie prawdy przed organami ścigania (policją, prokuraturą) lub sądem, grozi kara pozbawienia wolności aż do kilku lat!

 

Próba „ratowania” bliskiej osoby kłamstwem najczęściej kończy się tak, że policja i tak dochodzi do prawdy (np. dzięki monitoringowi, bilingom telefonicznym czy zeznaniom innych świadków), a Ty zyskujesz status podejrzanego o przestępstwo przeciwko wymiarowi sprawiedliwości. Nie warto ryzykować odsiadki i utraty czystej karty w rejestrze karnym.

 

 

Legalne wyjście z sytuacji – Twoje prawa jako świadka

Zamiast kłamać, skorzystaj z praw, które gwarantuje Ci polskie prawo karne (Kodeks postępowania karnego).

Masz dwa główne rozwiązania:

 

 

1. Całkowita odmowa składania zeznań (Prawo odmowy zeznań)

Jeśli podejrzanym lub oskarżonym w sprawie jest osoba dla Ciebie najbliższa (np. małżonek, rodzic, dziecko, rodzeństwo, a także osoba pozostająca we wspólnym pożyciu – np. partner w stałym związku), masz prawo całkowicie odmówić składania zeznań.

• Jak to działa? Przychodzisz na przesłuchanie, policjant pyta o Twoją relację z podejrzanym, a Ty oświadczasz: „Korzystam z prawa do odmowy składania zeznań jako osoba najbliższa”
• Ważne: W takiej sytuacji policjant nie może zadać Ci żadnego pytania merytorycznego dotyczącego sprawy, a Twoja odmowa nie może być wykorzystana jako dowód winy kogokolwiek.

 

2. Odmowa odpowiedzi na konkretne pytanie (Prawo uchylenia się od odpowiedzi)

Co w sytuacji, gdy sprawa dotyczy kogoś innego (np. znajomego czy szefa), ale odpowiedź na pytanie mogłaby zaszkodzić Tobie lub Twoim bliskim?

Wtedy wkracza art. 183 Kodeksu postępowania karnego. Jeśli odpowiedź na dane pytanie mogłaby narazić Ciebie lub osobę dla Ciebie najbliższą na odpowiedzialność za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, możesz odmówić odpowiedzi na to konkretne pytanie.

• Jak to działa? Odpowiadasz na pytania ogólne, ale gdy pada pytanie wrażliwe, mówisz: „Uchylam się od odpowiedzi na to pytanie, ponieważ mogłoby to narazić mnie/moją bliską osobę na odpowiedzialność karną”.

 

 

Podsumowanie: Zamiast kłamać – milcz zgodnie z prawem

Pamiętaj o prostej zasadzie: Lepiej odmówić zeznań niż skłamać. Kłamstwo to przestępstwo, za które możesz wylądować za kratkami. Skorzystanie z praw przysługujących świadkowi jest w pełni legalne i chroni Ciebie oraz Twoich bliskich w profesjonalny sposób.

 

 

Czy partner (konkubent) to osoba najbliższa w sądzie?

Tak. Zgodnie z polskim prawem karnym, osoba pozostająca we wspólnym pożyciu (czyli w stałym związku partnerskim, prowadząca wspólne gospodarstwo domowe) jest uznawana za osobę najbliższą. Masz prawo odmówić zeznań, jeśli sprawa dotyczy Twojego partnera/partnerki, nawet jeśli nie macie ślubu.

 

Co grozi za składanie fałszywych zeznań na policji?

Za składanie fałszywych zeznań (art. 233 k.k.) grozi poważna kara więzienia – spędzenie za kratkami aż do kilku lat. Aby ponieść odpowiedzialność, przesłuchujący musi Cię najpierw uprzedzić o odpowiedzialności karnej za kłamstwo (co jest standardową procedurą).

 

Czy policjant może zmusić świadka do mówienia?

Policjant nie może zmusić Cię do mówienia przemocą czy groźbą. Ma jednak prawo nałożyć karę porządkową (np. grzywnę), jeśli bezpodstawnie (czyli nie mając do tego prawa jako osoba najbliższa) odmawiasz zeznań. Jeśli jednak przysługuje Ci prawo do odmowy, nikt nie może Cię ukarać za milczenie.

 

Czy świadek może mieć ze sobą adwokata na policji?

Tak, zdecydowanie. Świadek ma prawo do ustanowienia pełnomocnika w postaci adwokata lub radcy prawnego, który może być obecny podczas przesłuchania, aby dbać o to, by prawa świadka nie były naruszane.

 

Czy można zmienić zeznania na policji, jeśli wcześniej się skłamało?

Jeśli zdarzyło Ci się skłamać, jak najszybsze sprostowanie zeznań (tzw. czynny żal lub dobrowolne sprostowanie przed niekorzystnym rozstrzygnięciem sprawy) może sprawić, że sąd zastosuje nadzwyczajne złagodzenie kary, a nawet odstąpi od jej wymierzenia. Warto zrobić to pod okiem adwokata.